Η ενίσχυση της υγείας είναι αναγκαία. Όμως η μεγαλύτερη εθνική πρόκληση δεν είναι μόνο η φροντίδα μιας κοινωνίας που γερνά, αλλά η δημιουργία των συνθηκών ώστε οι νέοι να μπορούν να αποκτούν οικογένεια και η Ελλάδα να ανακτήσει τη δημογραφική της δυναμική.

Κάθε νέο νοσοκομείο κάθε νέα πτέρυγα και κάθε αναβάθμιση των υπηρεσιών υγείας είναι μια αναγκαία επένδυση. Η υγεία αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό αγαθό και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη σημασία της. Όμως όταν μια χώρα αναγκάζεται να επεκτείνει συνεχώς τις δομές που υπηρετούν το γήρας, την ασθένεια και τον θάνατο, ενώ οι παιδικοί σταθμοί και τα δημόσια σχολεία αδειάζουν, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά δημογραφικό και κοινωνικό.

Η Ελλάδα βιώνει εδώ και χρόνια μια αθόρυβη εθνική κρίση την υπογεννητικότητα. Γεννιούνται ολοένα και λιγότερα παιδιά, ενώ ο πληθυσμός γερνά με ταχύτατους ρυθμούς. Αν αυτή η πορεία συνεχιστεί, σε λίγες δεκαετίες η χώρα θα αποτελείται κυρίως από ανθρώπους μεγάλης ηλικίας, με ολοένα και λιγότερους νέους να εργάζονται, να δημιουργούν οικογένειες, να στηρίζουν την οικονομία και να κρατούν ζωντανές τις τοπικές κοινωνίες.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν δεν είναι πόσα νοσοκομεία θα χρειαστούμε στο μέλλον. Είναι γιατί δεν δημιουργούμε σήμερα τις προϋποθέσεις ώστε να γεμίσουν οι παιδικοί σταθμοί τα νηπιαγωγεία και τα δημόσια σχολεία με παιδικές φωνές. Γιατί μια κοινωνία που δεν επενδύει στα παιδιά της αργά ή γρήγορα θα επενδύει ολοένα και περισσότερο στις συνέπειες της δημογραφικής της κατάρρευσης.

Μια ευημερούσα χώρα δεν μετρά την επιτυχία της μόνο από το πόσο καλά θεραπεύει τους ασθενείς της, αλλά και από το πόσο αποτελεσματικά δημιουργεί τις συνθήκες για να γεννηθούν να μορφωθούν και να προκόψουν οι επόμενες γενιές. Η στήριξη της οικογένειας, η πρόσβαση σε ποιοτικούς παιδικούς σταθμούς, τα σύγχρονα δημόσια σχολεία, η αξιοπρεπής εργασία και η προοπτική για τους νέους δεν είναι κοινωνικές παροχές· είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης.

Οι κορδέλες που αξίζει να βλέπουμε πιο συχνά δεν είναι μόνο στα εγκαίνια νοσοκομείων. Είναι στα εγκαίνια νέων παιδικών σταθμών, νέων δημόσιων σχολείων, βιβλιοθηκών, χώρων πολιτισμού και αθλητισμού. Γιατί εκεί γεννιέται το μέλλον της Ελλάδας.

Αν δεν αντιστρέψουμε την υπογεννητικότητα και δεν δώσουμε πραγματική ελπίδα στους νέους ανθρώπους να δημιουργήσουν οικογένεια, τότε το μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας δεν θα είναι η οικονομία. Θα είναι ότι δεν θα υπάρχουν αρκετοί νέοι για να συνεχίσουν την ιστορία της. Μια πατρίδα δεν κινδυνεύει μόνο όταν χάνει πλούτο κινδυνεύει όταν χάνει τα παιδιά της.

Η υπογεννητικότητα δεν είναι απλώς ένα στατιστικό στοιχείο. Είναι μια εξέλιξη που αλλάζει σταδιακά τη φυσιογνωμία της χώρας. Όταν οι γεννήσεις μειώνονται χρόνο με τον χρόνο και ο γηγενής πληθυσμός γερνά, ενώ παράλληλα η Ελλάδα δέχεται μεταναστευτικές ροές, είναι εύλογο να ανοίγει μια σοβαρή συζήτηση για το ποια θα είναι η δημογραφική εικόνα της χώρας τις επόμενες δεκαετίες.

Αν δεν υπάρξει μια ουσιαστική πολιτική στήριξης της ελληνικής οικογένειας και αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας, υπάρχει ο φόβος ότι οι επόμενες γενιές θα είναι αριθμητικά πολύ μικρότερες. Τότε, οι υποδομές που εγκαινιάζονται σήμερα –νοσοκομεία, κέντρα υγείας και άλλες δημόσιες υπηρεσίες– θα εξυπηρετούν έναν πληθυσμό με διαφορετική δημογραφική σύνθεση από τη σημερινή. Το κρίσιμο ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο ποιοι θα χρησιμοποιούν αυτές τις υποδομές, αλλά αν η Ελλάδα θα έχει καταφέρει να διατηρήσει τη δημογραφική της ζωντάνια, στηρίζοντας τους νέους ανθρώπους ώστε να δημιουργούν οικογένειες και να αποκτούν παιδιά.

Η μεγαλύτερη πρόκληση της χώρας δεν είναι να χτίζει συνεχώς περισσότερες δομές για να αντιμετωπίζει τις συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού. Είναι να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε να ακούγονται ξανά παιδικές φωνές στις γειτονιές, να γεμίζουν τα δημόσια σχολεία και να υπάρχει ελπίδα για το μέλλον του τόπου.

Τα νοσοκομεία κρατούν μια κοινωνία ζωντανή. Τα παιδιά εξασφαλίζουν ότι θα συνεχίσει να υπάρχει.


Αλέξανδρος Γεωργιάδης.