Όταν καταλύεται το Σύνταγμα, δεν ακούγεται πάντα ο θόρυβος των όπλων ακούγεται ο θόρυβος της σιωπής. Η σιωπή των πολιτών που έχασαν την εμπιστοσύνη τους, των θεσμών που δεν λειτουργούν, και των πολιτικών που δεν ακούν. Η Δημοκρατία δεν πεθαίνει ξαφνικά πεθαίνει λίγο λίγο, κάθε φορά που η εξουσία γίνεται αλαζονική και ο λαός παύει να πιστεύει στη φωνή του.

Το Σύνταγμα δεν είναι απλώς ένα νομικό πλαίσιο. Είναι το κοινωνικό συμβόλαιο που ενώνει τον λαό με το κράτος. Όταν αυτό διαρραγεί από διαφθορά, ατιμωρησία και ψεύτικες υποσχέσεις, η Δημοκρατία απογυμνώνεται. Οι πολίτες δεν νιώθουν πια συμμέτοχοι, αλλά θεατές μιας πολιτικής σκηνής που παίζονται ξένα έργα, για ξένα συμφέροντα.

Η αγανάκτηση του λαού δεν γεννιέται από το τίποτα. Είναι προϊόν χρόνιας αδικίας, οικονομικής εξάντλησης, ανισότητας ευκαιριών και πολιτικής περιφρόνησης. Όταν οι θεσμοί δεν προστατεύουν τον πολίτη και η πολιτική μετατρέπεται σε προνόμιο, η κοινωνική πίεση ψάχνει διέξοδο. Και όταν δεν τη βρίσκει μέσα από τους θεσμούς, τη βρίσκει στους δρόμους. Εκεί όπου η φωνή δεν χρειάζεται μικρόφωνο μόνο αγανάκτηση.

Η πρόσφατη επίθεση με αυγά και αντικείμενα εναντίον του πρώην υπουργού Μάκη Βορίδη στο Ηράκλειο δεν είναι ένα απλό επεισόδιο βίας είναι πολιτικό σύμπτωμα. Μια αυθόρμητη, αλλά έντονη έκρηξη οργής πολιτών που δεν στοχεύει μόνο ένα πρόσωπο, αλλά ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Δεν ήταν απλώς πράξη ασέβειας ήταν κραυγή απελπισίας. Ένα μήνυμα από έναν λαό που έχει κουραστεί να ακούει υποσχέσεις, να βλέπει σκάνδαλα, και να πληρώνει το τίμημα μιας πολιτικής που δεν τον εκπροσωπεί.

Η βία βέβαια δεν είναι λύση αλλά είναι ένδειξη. Ένδειξη ότι η πολιτική τάξη έχει αποκοπεί από την κοινωνία. Ότι οι πολίτες δεν νιώθουν πως ακούγονται πια πως έχουν προδοθεί. Η ευθύνη των πολιτικών δεν είναι να καταγγέλλουν την οργή ως «εξτρεμισμό». Είναι να αναγνωρίσουν γιατί υπάρχει αυτή η οργή. Να θυμηθούν ότι η εξουσία δεν είναι προνόμιο, αλλά δανεισμένη εμπιστοσύνη. Και ότι ο λαός, όταν αγανακτεί δεν επιδιώκει πάντα την ανατροπή συχνά ζητά απλώς Δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και ελπίδα.

Το Σύνταγμα δεν είναι χαρτί είναι ζωντανό πνεύμα. Αναπνέει μέσα από τη συμμετοχή των πολιτών και ασφυκτιά μέσα στην αδιαφορία των κυβερνώντων. Όταν οι πολίτες πετούν αυγά, δεν το κάνουν γιατί δεν αγαπούν τη δημοκρατία το κάνουν γιατί νιώθουν πως εκείνοι που την υπηρετούν την πρόδωσαν. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό σημάδι: όχι η βία, αλλά η απώλεια εμπιστοσύνης.

Η Δημοκρατία δεν καταλύεται μόνο με πραξικοπήματα. Καταλύεται με σιωπή, απάθεια και συνενοχή. Η φωνή του λαού είναι η τελευταία άμυνα του Συντάγματος. Αν πάψει να ακούγεται, τότε η Δημοκρατία δεν κινδυνεύει απ’ έξω πεθαίνει από μέσα.

Τα τελευταία χρόνια, ο ελληνικός λαός βιώνει μια πολύπλευρη κρίση απαξίωσης και αλλοίωσης. Οικονομική εξαθλίωση, ηθική κατάπτωση, λεηλασία δημόσιας και ιδιωτικής περιουσίας, αποξένωση από τη γλώσσα, τα ήθη και τα ιδανικά του όλα αυτά συνθέτουν ένα πλέγμα συστηματικής αποδυνάμωσης της εθνικής και κοινωνικής συνοχής (ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ- Ε.ΣΥ).

Αυτή η παρακμή δεν γεννήθηκε ξαφνικά. Οι ρίζες της φτάνουν πίσω στην ιστορία του ελληνικού κράτους, από τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια του πρώτου εκλεγμένου Κυβερνήτη και την ακύρωση της προσπάθειας για ένα πραγματικά εθνικό και ανεξάρτητο Σύνταγμα. Από τότε, η πολιτική εξουσία διαμορφώθηκε σε μεγάλο βαθμό υπό την επιρροή ξένων κέντρων ισχύος και μέσω της κομματοκρατίας, που διαίρεσε την κοινωνία και υποκατέστησε την ενότητα του έθνους με μικροπολιτικά συμφέροντα.

Έτσι, ενώ το πολίτευμα άλλαξε μορφές, η νοοτροπία εξάρτησης και διαίρεσης παραμένει ίδια. Κι αυτή είναι, ίσως, η βαθύτερη πληγή της σύγχρονης Ελλάδας: μια Δημοκρατία που υπάρχει στα χαρτιά, αλλά αγωνίζεται ακόμη να αποκτήσει ψυχή.

Αλέξανδρος Γεωργιάδης