Με τελευταίες πληροφορίες μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2025 ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας θα σβήσει οριστικά τις μηχανές του. Ένα εργοστάσιο σύμβολο που για πάνω από τέσσερις δεκαετίες έδινε ρεύμα σε ολόκληρη την Ελλάδα προσφέροντας παράλληλα ζωή δουλειές και προοπτική σε μια ολόκληρη περιοχή, τη Δυτική Μακεδονία.
Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για την «πράσινη μετάβαση». Οι πολίτες όμως της Κοζάνης, της Πτολεμαΐδας και των γύρω περιοχών βλέπουν γύρω τους ερήμωση, ανεργία και εγκατάλειψη. Οι εξαγγελίες για «δίκαιη μετάβαση» αποδείχθηκαν μια ακόμη ωραία βιτρίνα χωρίς ουσία, χωρίς σχέδιο, χωρίς μέλλον για τον τόπο.
Η Ελλάδα ήταν κάποτε ενεργειακά αυτάρκης χάρη στον λιγνίτη. Μπορεί ο λιγνίτης να είχε περιβαλλοντικό κόστος, αλλά διασφάλιζε φθηνή ενέργεια, σταθερές τιμές και χιλιάδες θέσεις εργασίας. Τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, η Ελλάδα έκτιζε την ενεργειακή της ανεξαρτησία πάνω σε αυτό το ταπεινό, σκονισμένο ορυκτό. Οι σταθμοί του Αγίου Δημητρίου, της Καρδιάς, της Πτολεμαΐδας, έλαμπαν σαν φρούρια της προόδου. Στις αυλές των χωριών ακουγόταν το βουητό των μηχανών, και κάθε πρωί χιλιάδες άνθρωποι μηχανικοί, εργάτες, οδηγοί, τεχνίτες περνούσαν τις πύλες της ΔΕΗ με το κεφάλι ψηλά.
Οι πόλεις αναπτύσσονταν, τα παιδιά σπούδαζαν, τα χωριά ζούσαν. Η ενέργεια παραγόταν εδώ και η Ελλάδα ήξερε ότι όσο υπήρχε λιγνίτης τα φώτα δεν θα έσβηναν ποτέ. Ο λιγνίτης δεν ήταν απλώς μια πηγή ενέργειας ήταν σύμβολο αυτοδυναμίας. Σε καιρούς κρίσης όταν τα καράβια με το πετρέλαιο καθυστερούσαν ή οι διεθνείς τιμές εκτινάσσονταν η χώρα μπορούσε να στηριχθεί στο δικό της καύσιμο. Οι λιγνιτωρύχοι δεν ήταν απλοί εργάτες: ήταν φρουροί της εθνικής ασφάλειας, άνθρωποι που κατέβαιναν καθημερινά στο «στομάχι της γης» για να κρατήσουν την Ελλάδα όρθια.
Όμως τίποτα δεν κρατάει για πάντα. Από τις αρχές του 2000, άρχισαν να φυσούν άλλοι άνεμοι. Η Ευρώπη, υπό την πίεση της «πράσινης μετάβασης» και των περιβαλλοντικών δεσμεύσεων, στράφηκε ενάντια στον άνθρακα και τον λιγνίτη. Οι σταθμοί χαρακτηρίστηκαν «ρυπογόνοι», τα ορυχεία «αντιοικολογικά», και το άλλοτε σύμβολο προόδου έγινε ξαφνικά παρελθόν. Οι πολιτικές αποφάσεις για το «τέλος του λιγνίτη» πάρθηκαν βιαστικά, χωρίς σχέδιο. Χωριά ολόκληρα άρχισαν να αδειάζουν, νέοι να φεύγουν, επιχειρήσεις να κλείνουν. Η Δυτική Μακεδονία, που επί μισό αιώνα τροφοδοτούσε την υπόλοιπη Ελλάδα με ενέργεια, έμεινε στο σκοτάδι της ανεργίας.
Η λεγόμενη «δίκαιη μετάβαση» αποδείχθηκε για πολλούς άδικη. Οι υποσχέσεις για νέες επενδύσεις, για πράσινες δουλειές και αναπλάσεις, δεν έγιναν ποτέ πράξη. Οι τοπικές κοινωνίες, που κάποτε είχαν ρυθμό και ζωή, σήμερα αγωνίζονται να ξαναβρούν την ταυτότητά τους. Μέσα σε όλα αυτά, οι παλιοί εργάτες της ΔΕΗ κοιτάζουν τα κουφάρια των σταθμών και θυμούνται. Τη ζεστασιά της φλόγας, το βουητό των μηχανών, τη σκόνη που κόλλαγε στα ρούχα και νιώθουν πως ένα κομμάτι της Ελλάδας χάθηκε μαζί με τα τελευταία φορτία λιγνίτη. Όταν ο λιγνίτης κρατούσε την παραγωγή της χώρας η Ελλάδα είχε αυτάρκεια, εργασία, και αξιοπρέπεια. Τώρα η μνήμη εκείνης της εποχής δεν είναι απλώς νοσταλγία είναι μάθημα.
Γιατί η ενέργεια δεν είναι μόνο κιλοβατώρες και τιμολόγια. Είναι πολιτική, είναι κοινωνία, είναι άνθρωποι που δούλεψαν σκληρά για να μείνει η χώρα αναμμένη. Και όσο υπάρχουν ακόμη κάποιοι που θυμούνται τον παλμό των ορυχείων και το φως των φουγάρων ο λιγνίτης έστω και σβησμένος θα παραμένει ζωντανός μέσα στην ιστορία μας. Σήμερα μετά το βίαιο “ξερίζωμα” της λιγνιτικής παραγωγής η χώρα εξαρτάται σχεδόν ολοκληρωτικά από το φυσικό αέριο και τα ΦΠ δηλαδή από εισαγωγές και από ιδιώτες.
Κι εδώ είναι το οξύμωρο: Πως γίνετε ο ιδιώτης να είναι ποιο οικονομικά άνετος από την Πολιτεία και από τον Δήμο και να κάνει επενδύσεις ενώ οι άλλοι δεν μπορούν; Κι εδώ αρχίζει η υποκρισία: Το κράτος, που δήθεν «νοιάζεται για το περιβάλλον», πληρώνει πανάκριβα στους ιδιώτες για ρεύμα από φυσικό αέριο, ενώ οι πολίτες βλέπουν τους λογαριασμούς τους να εκτοξεύονται. Ταυτόχρονα, οι ενεργειακοί κολοσσοί (πολλοί εκ των οποίων συμμετέχουν και στα «πράσινα» προγράμματα) απολαμβάνουν κρατικές επιδοτήσεις, φοροαπαλλαγές και χρηματοδοτήσεις εκατομμυρίων ευρώ. Η απολιγνιτοποίηση δεν είναι απλώς μια “περιβαλλοντική πολιτική”. Είναι η κορύφωση μιας σχεδιασμένης αποδόμησης του δημόσιου τομέα ενέργειας, της ΔΕΗ του πυλώνα πάνω στον οποίο χτίστηκε η σύγχρονη Ελλάδα.
Το καθεστώς που κυβερνά τα τελευταία χρόνια δεν επιδιώκει μεταρρυθμίσεις. Επιδιώκει μεταβιβάσεις: Δημόσια περιουσία, δημόσια δύναμη, δημόσια χρήματα, όλα προς όφελος των «επενδυτών» που δεν αναλαμβάνουν κανένα ρίσκο γιατί το ρίσκο το πληρώνει ο φορολογούμενος, είτε μέσω των λογαριασμών ρεύματος είτε μέσω κρατικών ενισχύσεων. Όταν διαλύεις τη δημόσια ενεργειακή ασπίδα μιας χώρας η ακρίβεια είναι αναπόφευκτη.
Το ρεύμα σήμερα δεν είναι κοινωνικό αγαθό είναι εμπόρευμα, μέσο κέρδους. Οι λογαριασμοί-σοκ που φτάνουν στα σπίτια δεν είναι αποτέλεσμα «παγκόσμιων συνθηκών» όπως θέλουν να μας πείσουν αλλά μιας πολιτικής επιλογής: να ενισχυθεί ο ιδιώτης σε βάρος του δημοσίου να πουληθεί η ενέργεια στους πολίτες πιο ακριβά απ’ ότι κοστίζει να παραχθεί.
Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου δεν είναι απλώς ένα εργοστάσιο είναι κομμάτι της ψυχής της Δυτικής Μακεδονίας. Το κλείσιμό του σημαίνει ανεργία, ανασφάλεια και εγκατάλειψη για χιλιάδες οικογένειες αλλά και συμβολικά την πλήρη παράδοση της ενέργειας στους «παίκτες της αγοράς». Όταν σβήσουν οι τελευταίες φλόγες του λιγνίτη δεν θα έχει μείνει τίποτα που να θυμίζει ότι κάποτε το Δημόσιο μπορούσε να παράγει, να στηρίζει, να προστατεύει. Μόνο τιμολόγια, επιδοτήσεις και “πράσινες μπίζνες”.
Η Ελλήνων Πολιτεία η πολιτεία δικαίου που βλέπει η <<ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΙΣ>>είναι έτοιμη να εφαρμόσει εναλλακτικές πράσινες τεχνολογίες υψηλών προδιαγραφών με πλήρη ασφάλεια και απόλυτο σεβασμό προς το περιβάλλον. Μία από αυτές τις τεχνολογίες είναι η παραγωγή υδρογόνου μέσω ηλεκτρολυτικής διαδικασίας, όπου η ενέργεια για την ηλεκτρόλυση θα προέρχεται αποκλειστικά από τον ήλιο μια καθαρή ελληνική ανεξάντλητη πηγή δύναμης.
Όλες οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας που θα χρησιμοποιηθούν θα οδηγούν τελικά στη χρήση της ελεύθερης ενέργειας, της νομοτελειακής δύναμης που οφείλει να υπηρετεί τον άνθρωπο και τον πλανήτη. Η Ελλήνων Πολιτεία θα καταστήσει το Ελληνικό κράτος πλήρως αυτοδύναμο βιομηχανικά και ενεργειακά θέτοντας το παγκόσμιο πρότυπο εφαρμοσμένης Τέχνης του Λόγου εκεί όπου η Επιστήμη, η Ηθική και η Τεχνολογία θα συμβαδίζουν για το κοινό καλό.
Η ενέργεια είναι κοινωνικό δικαίωμα, όχι χρηματιστηριακό προϊόν.
Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να γίνει ξανά ενεργειακά ελεύθερη.
Η Ελλήνων Συνέλευσις μέσα από την Ελλήνων Πολιτεία δείχνει τον δρόμο.
Αλέξανδρος Γεωργιάδης
