Η ψηφιακή εκπαίδευση, οι κοινωνικές επιπτώσεις και το ερώτημα για το μέλλον της γλώσσας και της σκέψης.
Από τον άναρθρο λόγο των πρωτόγονων, στο διάβα των χιλιετιών, οι άνθρωποι εξέλιξαν την προφορική γλώσσα και κατόπιν προχώρησαν στην γραφή. Αρχαιολογικές ανασκαφές φέρνουν στο φως θραύσματα γραφών, μεταλλικών, λίθινων και ξύλινων, πού φέρουν πάνω τους είδη γραφής. Στον ελληνικό χώρο, στο Δισπηλιό Καστοριάς, στις όχθες τής λίμνης, βρέθηκαν στοιχεία προϊστορικής γραφής άνω των 5,5 χιλιάδων ετών. Προϊόντος τού χρόνου η γραπτή επικοινωνία, διαφοροποιημένη από τόπο σε τόπο, έκανε εντυπωσιακά άλματα και σήμερα στον πλανήτη αναλόγως τής ομιλούμενης γλώσσας, υπάρχουν άπειροι τύποι γραφής.
Έτσι οι άνθρωποι προφορικά ερχόταν σε επαφές και ιδίως γραπτά εξέφραζαν αντιλήψεις και γνώσεις πού έπρεπε να διατηρηθούν και οι απόγονοι να γίνουν κοινωνοί. Ο γραπτός λόγος θεωρήθηκε και θεωρείται απαραίτητος για την εξέλιξη τής κοινωνίας και με την ανακάλυψη τής τυπογραφίας ο κόσμος γέμισε βιβλία και η ανάγνωση αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη τάση των ανθρώπων. Και όλα αυτά ενισχύθηκαν από το σχολείο πού μας έμαθε γραφή και ανάγνωση.
Αυτή η διαδρομή και διαδικασία συνεχίστηκε για αιώνες, μέχρι τις μέρες μας, δλδ τα χρόνια εκτόξευσης τής τεχνολογίας και χρήσης των σύγχρονων μέσων, ήτοι ηλεκτρονικούς υπολογιστές, τάμπλετ, τηλέφωνα. Αυτή η νέα μόδα χαιρετίστηκε από επιστήμονες, κυβερνήσεις, ειδικούς παιδαγωγούς και δειλά στην αρχή και μετά ορμητικά εισέβαλε στην εκπαίδευση. Το βιβλίο, χαρτί και μολύβι εκτοπίστηκαν χάριν τής ευκολίας των ηλεκτρονικών μέσων και πληκτρολόγια και οθόνες, είναι πλέον σε ευρύτατη εφαρμογή.
Γράφουμε και διαβάζουμε ψηφιακά με την αποκλειστική χρήση τής τεχνολογίας, τα μαθήματα τού σχολείου απομακρύνονται από τον κλασικό τρόπο και αυτό θεωρείται πρόοδος. Συμβαίνει πλανητικά, αλλά να πού τώρα αρχίζει η αναθεώρηση αυτής τής πρακτικής. Η Σουηδία είναι η πρωτοπόρος χώρα όπου ο ψηφιακός κόσμος και τρόπος ζωής καθιερώθηκε νωρίς και ειδικά στα σχολεία. Διέγραψε μία εντυπωσιακή πορεία, αλλά τώρα εμφανίζονται ενστάσεις όσον αφορά τον ψυχικό κόσμο των νέων.
Έρευνες αποδεικνύουν σωρηδόν τα προβλήματα πού ταλαιπωρούν τους μαθητές, στο γνωστικό, ανάπτυξη δημιουργικής φαντασίας, εκδήλωση δεξιοτήτων. Οι προσωπικές επαφές χάνονται αφού στις σχολικές αίθουσες όλοι είναι απορροφημένοι στις οθόνες. Απουσιάζει η περιέργεια τής ανακάλυψης αφού με ένα πλήκτρο εμφανίζονται έτοιμα τα πάντα και η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει μεταπτυχιακά και διδακτορικά χωρίς κόπο. Και η Σουηδία αλλάζει ρότα, δεν αποκηρύσσει την τεχνολογία, αλλά επαναφέρει το βιβλίο, χαρτί και μολύβι
Στην Ελλάδα τού 21ου αιώνα κυριαρχεί η τάση να ακολουθούμε άκριτα ο, τι συμβαίνει και εφαρμόζουν άλλα κράτη. Το αυτό συμβαίνει και στην παιδεία. Αναγκαίος, βέβαια, ο εμπλουτισμός των σχολείων με υπολογιστές και η χρήση τους από τούς μαθητές, αλλά υπερβάλλουμε χωρίς να εξειδικεύουμε θέματα και καταστάσεις. Εισάγουμε την τεχνολογία, αλλά ουδείς ειδικός ασχολήθηκε να μας ενημερώσει για τις επιπλοκές πού προκαλούνται από τον εθισμό στις οθόνες.
Με αυτόν δε τον ρυθμό μάλλον τα σχολικά κτίρια θα μείνουν χωρίς τις μαθητικές φωνές και οι νέοι περιχαρακωμένοι στο σπίτι τους θα εκτελούν τα μαθήματα τους. Εδώ όμως εντοπίζεται ένας άλλος κίνδυνος. Η συνομιλία μέσω υπολογιστών αποξενώνει και ο προφορικός λόγος θα δεχθεί σοβαρά πλήγματα, αφού δεν συνευρισκόμαστε, δεν συζητάμε για ζώσης. Οι παρέες σβήνουν και η επιστροφή στον άναρθρο πρωτόγονο λόγο ίσως επανεμφανιστεί και κυριαρχήσει.
Δεχόμαστε τις νέες τεχνολογίες πού όντως υπηρετούν τους ανθρώπους, αλλά ένα βιβλίο, ένα κομμάτι χαρτί και ένα μολύβι, έχουν άλλη γοητεία και χάρη.
Μενέλαος
